Kraje i waluty na świecie

27.01.2020 12:15|Cinkciarz.pl

Różnią się wyglądem, wielkością, wartością, a nawet sposobem podziału na mniejsze jednostki. Produkowane są z innych materiałów lub wybijane z różnych surowców. Na świecie jest ich ponad 180, choć statystyczny człowiek zna ich zaledwie kilka. Oto najważniejsze informacje i ciekawostki na temat walut świata.

Różne banknoty

Jednostki monetarne i ich podział

Obecnie praktycznie we wszystkich krajach na świecie funkcjonuje jedna podstawowa jednostka monetarna, która zazwyczaj dzieli się na mniejszą (zdawkową). Ta może stanowić jedną setną (np. 100 groszy, 100 centów, 100 pensów). Niekiedy może to być jedna tysięczna, a zdecydowanie rzadziej obowiązuje inny podział. Przykładowo w Mauretanii i na Madagaskarze jedna jednostka waluty dzieli się na pięć mniejszych. W Chińskiej Republice Ludowej zastosowano jeszcze inny podział. Podstawowa jednostka dzieli się na dziesięć mniejszych, a te na kolejne dziesięć drugiego rzędu.

Prawidłowości możemy też zauważyć w występowaniu nominałów. Niemal we wszystkich walutach świata są one okrągłymi wielokrotnościami jednostek monetarnych, czyli np. 1, 2, 5, 10, 20, 50, 100. Zdecydowanie rzadziej występują wielokrotności półokrągłe (np. 3, 15, 25).

Co więcej, w krajach, w których najmniejszą jednostką monetarną jest jedna setna, zazwyczaj w obiegu występuje 15 różnych nominałów (np. 0,01, 0,02, 0,05, 0,10, 0,20, 0,50, 1, 2, 5, 10, 20, 50, 100, 200, 500). Zasada ta obowiązuje też w przypadku walut, które z różnych względów nie dzielą się na mniejsze jednostki monetarne. Wtedy jednak zakres nominałów nieco się przesuwa, choć wciąż ich liczba wynosi 15 (np.: 1, 2, 5, 10, 20, 50, 100, 200, 500, 1000, 2000, 5000, 10000, 20000, 50000). Oczywiście istnieją wyjątki od tej reguły. Nie trzeba ich nawet daleko szukać. Czechy w obiegu mają wyłącznie 12 nominałów. Także Polska do momentu wprowadzenia banknotu 500-złotowego miała 14 nominałów.

Jednostkę danego kraju możemy nazywać walutą w obrocie międzynarodowym, jeżeli jest ona wymienialna na inną walutę. Stosunek wymiany pomiędzy dwoma walutami jest nazywany kursem walutowym.

Jen japoński

Najważniejsze waluty na świecie

Od wielu lat najważniejszą walutą na świecie jest dolar amerykański. To król wśród innych walut, stąd też często jest nazywany jako King Dollar. Można go bez problemu kupić w wielu miejscach świata i zapłacić nawet tam, gdzie oficjalnie nie obowiązuje (np. w wielu popularnych kurortach turystycznych).

Dolar amerykański jest również najważniejszą walutą rezerwową na świecie. To właśnie on stanowi najwięcej aktywów rezerwowych. Według danych Międzynarodowego Funduszu Walutowego dolar to obecnie około 62% wszystkich aktywów.

Gdzie można płacić w dolarach amerykańskich? To oczywiście oficjalna waluta Stanów Zjednoczonych, ale także kilku innych państw: Portoryko, Mikronezji, Ekwadoru, Palau, Salwadoru, Timoru Wschodniego, Wysp Marshalla, Zimbabwe, Marianów Północnych, Bonaire, Sint Eustatiusa i Saby.

Nikogo chyba nie zdziwi, że zaraz po dolarze na liście najważniejszych walut świata plasuje się euro. To druga waluta rezerwowa na naszym globie, a także druga waluta najczęściej wykorzystywana w transakcjach walutowych (pierwszą jest dolar amerykański).

Z euro zaznajomionych jest wielu obywateli Starego Kontynentu. Waluta ta oficjalnie obowiązuje w 19 krajach Unii Europejskiej. Mowa o Austrii, Belgii, Cyprze, Estonii, Finlandii, Francji, Grecji, Hiszpanii, Holandii, Irlandii, Litwie, Luksemburgu, Łotwie, Malcie, Niemczech, Portugalii, Słowacji, Słowenii i Włoszech.

Z euro korzysta się również w krajach i terytoriach nienależących do Unii Europejskiej: m.in. w Andorze, Monako, Watykanie, San Marino, Kosowie czy Czarnogórze.

 

Waluty na świecie - ich skróty i kursy bieżące

Kraj waluty: Skrót: Nazwa waluty: Dzieli się na: Kurs waluty
Afganistan AFN Afgani 100 Pul KURS AFN
Albania ALL Lek 100 Qindarek KURS ALL
Algieria DZD Dinar 100 Centymów KURS DZD
Andora EUR Euro 100 Centów KURS EUR
Angola AON Kwanza 100 Lwei KURS AON
Antigua i Barbuda XCD Dolar 100 Centów KURS XCD
Antyle Holenderskie ANG Gulden antylski 100 Centów KURS ANG
Arabia Saudyjska SAR Rial 100 Halali KURS SAR
Argentyna ARS Peso 100 Centavos KURS ARS
Armenia AMD Dram armeński 100 Luma KURS AMD
Aruba AWG Florin 100 Centów KURS AWG
Australia AUD Dolar australijski 100 Centów KURS AUD
Azerbejdżan AZM Manat azerski 100 Gopików KURS AZM
Bahamy BSD Dolar bahamski 100 Centów KURS BSD
Bahrajn BHD Dinar 1000 Filsów KURS BHD
Bangladesz BDT Taka bengalska 100 Paisa KURS BDT
Barbados BBD Dolar 100 Centów KURS BBD
Belize BZD Dolar 100 Centów KURS BZD
Benin XOF Frank CFA 100 Centymów KURS XOF
Bhutan BTN Ngultrum 100 Czetrum KURS BTN
Białoruś BYN Rubel białoruski 100 Kopiejek KURS BYN
Boliwia BOB Boliviano (Peso) 100 Centavos KURS BOB
Bośnia i Hercegowina BAM Marka zamienna 100 Fenigów KURS BAM
Botswana BWP Pula 100 Thebe KURS BWP
Brazylia BRL Real 100 Centavos KURS BRL
Brunei BND Dolar 100 Centów KURS BND
Bułgaria BGN Lew bułgarski 100 Stotinek KURS BGN
Burkina Faso XOF Frank CFA 100 Centymów KURS XOF
Burundi BIF Frank burundyjski 100 Centymów KURS BIF
Chile CLP Peso 100 Centavos KURS CLP
Chiny CNY Juan (renminbi) 10 Jiao / 10 Fenów KURS CNY
Chorwacja HRK Kuna chorwacka 100 Lip KURS HRK
Czad XAF Frank CFA 100 Centymów KURS XAF
Czechy CZK Korona czeska 100 Halerzy KURS CZK
Dania DKK Korona duńska 100 øre KURS DKK
Dominika XCD Dolar 100 Centów KURS XCD
Dominikana DOP Peso 100 Centavos KURS DOP
Dżibuti DJF Frank 100 Centymów KURS DJF
Egipt EGP Funt egipski (genih) 100 Piastrów KURS EGP
Ekwador USD Dolar amerykański 100 Centów KURS USD
Erytrea ERN Nakfa 100 Centów KURS ERN
Estonia EEK Korona estońska 100 Centów KURS EEK
Etiopia ETB Birr 100 Centów KURS ETB
Fidżi FJD Dolar 100 Centów KURS FJD
Filipiny PHP Peso 100 Centavos KURS PHP
Gabon XAF Frank CFA 100 Centymów KURS XAF
Gambia GMD Dalasi 100 Butut KURS GMD
Ghana GHC Cedi 100 Pesewa KURS GHC
Gibraltar GIP Funt 100 Pensów KURS GIP
Grenada XCD Dolar 100 Centów KURS XCD
Gruzja GEL Lari 100 Tetri KURS GEL
Gujana GYD Dolar 100 Centów KURS GYD
Gwatemala GTQ Quetzal 100 Centavos KURS GTQ
Gwinea GNF Frank 100 Centymów KURS GNF
Gwinea Bissau XOF Frank CFA 100 Centymów KURS XOF
Gwinea Równikowa XAF Frank CFA 100 Centymów KURS XAF
Haiti HTG Gourde 100 Centymów KURS HTG
Honduras HNL Lempira 100 Centavos KURS HNL
Hongkong HKD Dolar 100 Centów KURS HKD
Indie INR Rupia 100 Paisa KURS INR
Indonezja IDR Rupia 100 Senów KURS IDR
Irak IQD Dinar 1000 Filów KURS IQD
Iran IRR Rial 100 Dinarów KURS IRR
Islandia ISK Korona 100 Aurar KURS ISK
Izrael ILS Nowy szekel 100 Agorot KURS ILS
Jamajka JMD Dolar 100 Centów KURS JMD
Japonia JPY jen japoński 100 Senów KURS JPY
Jemen YER Rial 100 Filsów KURS YER
Jordania JOD Dinar 100 Piastrów KURS JOD
Kambodża KHR Riel 100 Senów KURS KHR
Kamerun XAF Frank CFA 100 Centymów KURS XAF
Kanada CAD Dolar kanadyjski 100 Centów KURS CAD
Katar QAR Rial 100 Dirhamów KURS QAR
Kazachstan KZT Tenge 100 Tiyn KURS KZT
Kenia KES Szyling 100 Centymów KURS KES
Kirgistan KGS Som 100 Tiyn KURS KGS
Kiribati AUD Dolar australijski 100 Centów KURS AUD
Kolumbia COP Peso 100 Centavos KURS COP
Komory KMF Frank 100 Centymów KURS KMF
Kongo XAF Frank CFA 100 Centymów KURS XAF
Kongo - Republika Demokratyczn CDF Frank 100 Centymów KURS CDF
Korea Południowa KRW Won 100 Dzon KURS KRW
Korea Północna WN Won 100 Hhon KURS WN
Kostaryka CRC Colon 100 Centymów KURS CRC
Kuba CUP Peso 100 Centavos KURS CUP
Kuwejt KWD Dinar 1000 Filów KURS KWD
Laos LAK Kip 100 At KURS LAK
Lesotho LSL Loti 100 Lisente KURS LSL
Liban LBP Funt 100 Piastrów KURS LBP
Liberia LRD Dolar 100 Centów KURS LRD
Libia LYD Dinar 1000 Dirhamów KURS LYD
Liechtenstein CHF Frank szwajcarski 100 Centymów KURS CHF
Litwa LTL Lit litewski 100 Centów KURS LTL
Łotwa LVL Łat łotewski 100 Santimów KURS LVL
Macedonia MKD Denar 100 Deni KURS MKD
Madagaskar MGA Ariary 5 Iraimbilanji KURS MGA
Makau MOP Pataca 100 Avos KURS MOP
Malawi MWK Kwacha 100 Tambala KURS MWK
Malediwy MVR Rupia 100 Laria KURS MVR
Malezja MYR Ringgit 100 Senów KURS MYR
Mali XOF Frank CFA 100 Centymów KURS XOF
Maroko MAD Dirham 100 Centymów KURS MAD
Mauretania MRO Ugijja 5 Khoume KURS MRO
Mauritius MUR Rupia 100 Centów KURS MUR
Meksyk MXN Peso 100 Centavos KURS MXN
Mikronezja USD Dolar amerykański 100 Centów KURS USD
Moldawia MDL Lej 100 Bani KURS MDL
Monako EUR Euro 100 Centów KURS EUR
Mongolia MNT Tugrik 100 mongów KURS MNT
Mozambik MZN Metical 100 Centavos KURS MZN
Myanmar (Birma) MMK Kyat 100 Pia KURS MMK
Namibia NAD Dolar 100 Centów KURS NAD
Nauru AUD Dolar australijski 100 Centów KURS AUD
Nepal NPR Rupia 100 Paisa KURS NPR
Niger XOF Frank CFA 100 Centymów KURS XOF
Nigeria NGN Naira 100 Kobo KURS NGN
Nikaragua NIO Cordoba oro 100 Centavos KURS NIO
Norwegia NOK Korona norweska 100 øre KURS NOK
Nowa Kaledonia XPF Frank CFP 100 Centymów KURS XPF
Nowa Zelandia NZD Dolar 100 Centów KURS NZD
Oman OMR Rial 100 Baiza KURS OMR
Pakistan PKR Rupia 100 Paisa KURS PKR
Palau USD Dolar amerykański 100 Centów KURS USD
Panama PAB Balboa 100 Centów KURS PAB
Papua - Nowa Gwinea PGK Kina 100 Toea KURS PGK
Paragwaj PYG Guarani 100 Centymów KURS PYG
Peru PEN Nowy sol 100 Centymów KURS PEN
Polinezja XPF Frank CFP 100 Centymów KURS XPF
Republika Środkowoafrykańska XAF Frank CFA 100 Centymów KURS XAF
Republika Zielonego Przylądka CVE Escudo 100 Centavos KURS CVE
Rosja RUB Rubel rosyjski 100 Kopiejek KURS RUB
Rpa ZAR Rand 100 Centów KURS ZAR
Rumunia RON Lej rumuński 100 Bani KURS RON
Rwanda RWF Frank 100 Centymów KURS RWF
Saint Kitts i Nevis XCD Dolar 100 Centów KURS XCD
Saint Lucia XCD Dolar 100 Centów KURS XCD
Saint Vincent i Grenadyny XCD Dolar 100 Centów KURS XCD
Salwador SVC Colon 100 Centavos KURS SVC
Samoa Zachodnie WST Tala 100 Sene KURS WST
San Marino EUR Euro 100 Centów KURS EUR
San Tome STD Dobra 100 Centymów KURS STD
Senegal XOF Frank CFA 100 Centymów KURS XOF
Serbia i Czarnogóra RSD Dinar 100 Para KURS RSD
Seszele SCR Rupia 100 Centów KURS SCR
Sierra Leone SLL Leone 100 Centów KURS SLL
Singapur SGD Dolar 100 Centów KURS SGD
Somalia SOS Szyling 100 Centów KURS SOS
Sri Lanka LKR Rupia 100 Centów KURS SOS
Suazi SZL Lilangeni 100 Centów KURS SZL
Sudan SDD Dinar 100 Piastrów KURS SDD
Surinam SRG Gulden 100 Centów KURS SRG
Syria SYP Funt 100 Piastrów KURS SYP
Szkocja SCP Funt szkocki 100 Pensów KURS SCP
Szwajcaria CHF Frank szwajcarski 100 Centymów KURS CHF
Szwecja SEK Korona szwedzka 100 öre KURS SEK
Tadżykistan TJS Somoni 100 diramów KURS TJS
Tajlandia THB Bat 100 Satangów KURS THB
Tajwan TWD Nowy Dolar 100 Centów KURS TWD
Tanzania TZS Szyling 100 Centów KURS TZS
Togo XOF Frank CFA 100 Centymów KURS XOF
Tonga TOP Pa'anga 100 Seniti KURS TOP
Trynidad i Tobago TTD Dolar 100 Centów KURS TTD
Tunezja TND Dinar 1000 Milimów KURS TND
Turcja TRY Lira turecka 100 Kuruszy KURS TRY
Turkmenistan TMM Manat 100 Tenesi KURS TMM
Tuvalu AUD Dolar australijski 100 Centów KURS AUD
UE EUR Euro 100 Centów KURS EUR
Uganda UGX Szyling 100 Centów KURS UGX
Ukraina UAH Hrywna ukraińska 100 Kopiejek KURS UAH
Urugwaj UYU Peso 100 Centymów KURS UYU
USA USD Dolar amerykański 100 Centów KURS USD
Uzbekistan UZS Som 100 Tiyn KURS UZS
Vanuatu VUV Vatu 100 Centymów KURS VUV
Watykan EUR Euro 100 Centów KURS EUR
Wenezuela VEB Boliwar 100 Centymów KURS VEB
Węgry HUF Forint węgierski 100 Fillerów KURS HUF
Wielka Brytania GBP Funt brytyjski 100 Pensów KURS GBP
Wietnam VND Dong 100 Xu KURS VND
Wybrzeże Kości Słoniowej XOF Frank CFA 100 Centymów KURS XOF
Wyspy Marshalla USD Dolar amerykański 100 Centów KURS USD
Wyspy Salomona SBD Dolar 100 Centów KURS SBD
Wyspy Św. Tomasza i Książęca STD Dobra 100 Centymów KURS STD
Zambia ZMK Kwacha 100 Ngwee KURS ZMK
Zimbabwe ZWD Dolar 100 Centów KURS ZWD
Zjednoczone Emiraty Arabskie AED Dirham 100 Filów KURS AED

 

Choć niektórym może się to wydawać dziwne, trzecią najważniejszą walutą świata jest jen japoński. Stanowi on około 5,25% światowych rezerw walutowych. Jest także bardzo często wykorzystywany w transakcjach walutowych.

Dlaczego to właśnie jen zaliczany jest do wielkiej trójki? Powodów jest przynajmniej kilka. Jednym z nich z pewnością jest fakt, iż Japonia może się pochwalić trzecią pod względem wielkości PKB gospodarką na świecie. Kraj ten ma również mocno rozwinięty sektor finansowy, a sam jen uważany jest przez inwestorów za tzw. bezpieczną przystań. Stąd też w momencie, gdy na rynku wzrasta ryzyko, rośnie również zainteresowanie jenem.

Grupę G3 często uzupełnia się o jeszcze jedną walutę – funta szterlinga. Stanowi on czwartą siłę pod względem wszystkich transakcji walutowych. Funt brytyjski ma również stosunkowo duży udział w globalnych rezerwach walutowych. Pod tym względem także zajmuje czwarte miejsce.

 

Pozwijane banknoty

Papierowe monety i bilon o wadze tony

Dziś pieniądze wydają się czymś, bez czego świat nie może funkcjonować. Nie zawsze jednak tak było. Przez wiele lat królował handel wymienny – jedno dobro było wymieniane na inne. Mimo to już w około 600 roku przed naszą erą posługiwano się prowizorycznymi monetami. Były one bite przez króla Alvattesa II na terenie Lidii (dzisiaj zachodnia Turcja). To właśnie z tego okresu pochodzi najstarsza znana nam moneta.

Wielką wartość numizmatyczną ma również Double Eagle, czyli Podwójny Orzeł, złota moneta bulionowa Stanów Zjednoczonych o nominale 20 dolarów. Została wybita w 1933 roku w liczbie około 500 tysięcy sztuk. Dlaczego dziś jest zatem prawdziwym białym krukiem?

Do obecnych czasów przetrwało bowiem wyłącznie 13 tych monet. Reszta prawdopodobnie została przetopiona jeszcze przed wprowadzeniem ich w obieg. Część mogła ponadto ulec zniszczeniu lub zostać zgubiona.

Dziś aż 12 z nich pozostaje w posiadaniu rządu Stanów Zjednoczonych. Trzynasta jest przechowywana w prywatnych zbiorach. Pewien kolekcjoner zapłacił za nią w 2002 roku aż 7,6 mln dolarów. Obecnie jej wartość może być jednak jeszcze większa.

Pasjonaci nietypowych monet z pewnością znają też tę wybitą w australijskim Perth w 2011 roku. Wyróżnia się przede wszystkim swoim rozmiarem – ma 80 centymetrów szerokości i aż 12 centymetrów grubości. Jej waga przekracza 1000 kilogramów! To ważna informacja, gdyż moneta została wybita wyłącznie ze złota, a jej wartość to około 53 mln dolarów australijskich. Przedstawia ona czerwonego kangura oraz wizerunek królowej Elżbiety II, podobnie jak inne, bardziej zwyczajne australijskie monety.

Pozostając przy nietypowych rozmiarach, nie sposób nie wspomnieć o filipińskiej walucie. Do niedawna banknoty o nominale 100 tys. peso były większe od kartki papieru o formacie A5. 1 sierpnia 2019 roku zostały jednak wycofane z obiegu.

Po drugiej stronie barykady stoi natomiast rumuńskie 10 bani. Banknot ten ze względu na swoje wymiary (2,75x3,8 cm) jest nazywany papierową monetą. Został wpisany do Księgi Rekordów Guinnessa jako najmniejszy banknot świata.

Len, bawełna i polimer

Amerykańskie banknoty dolarowe w trzech czwartych składają się z bawełny, a w jednej czwartej z lnu. Reszta składu objęta jest ścisłą tajemnicą. Z podobnych materiałów korzysta się na całym świecie, choć dokładna specyfikacja papieru banknotowego może się różnić. Zazwyczaj składa się on jednak ze ścieru drzewnego, celulozy i surowca włóknistego (jego rolę może pełnić np. wspomniana bawełna).

Żywotność takich banknotów to zazwyczaj kilka lub maksymalnie kilkanaście lat. Po tym czasie, będąc w ciągłym obiegu, ulegają zniszczeniu. Z tego względu część państw do produkcji banknotów zaczęła stosować tworzywa sztuczne (np. polimer), całkowicie eliminując celulozę. Pierwszymi tego typu banknotami na świecie były dolary australijskie. Plastikowe banknoty są emitowane w kraju kangurów od 1990 roku. Śladami Australii poszły też inne państwa – Nowa Zelandia, Bermudy, Papua-Nowa Gwinea, Rumunia czy Wietnam.

Dolar amerykański

Dolar w koronie

W wielu miejscach na świecie w obiegu funkcjonuje waluta o podobnej nazwie. Doskonałym tego przykładem są już wspominane wielokrotnie dolary. Oprócz amerykańskich, obowiązujących m.in. w Stanach Zjednoczonych, możemy też spotkać dolary kanadyjskie, australijskie, wschodniokaraibskie, bahamskie, gujańskie, Hongkongu, jamajskie, kajmańskie, liberyjskie, namibijskie, nowozelandzkie, singapurskie, surinamskie, tajwańskie, Tuvalu, Trynidadu i Tobago, Wysp Cooka czy Wysp Salomona. Dolary w regionalnej formie obowiązują też na Barbadosie, Belize, Brunei, Fidżi czy Karibati.

Inną walutą, która współdzieli swoją nazwę z kilkoma państwami, jest korona. Możemy ją spotkać przede wszystkim w krajach skandynawskich. Funkcjonuje tam korona duńska, norweska i szwedzka. W królewskiej walucie zapłacimy również na Islandii (korona islandzka) i w Czechach (korona czeska). Historycznie korona występowała też w odmianie węgierskiej, austro-węgierskiej, czechosłowackiej, słowackiej i estońskiej.

W krajach arabskich (choć nie tylko) popularne są natomiast dinary. Obecnie w obiegu funkcjonują między innymi dinary algierskie, bahrajskie, irackie, jordańskie, kuwejckie, libijskie, serbskie, tunezyjskie oraz macedońskie. Iran korzysta ponadto z dinarów w określaniu 1/100 jednostki podstawowej, którą jest rial.


Zobacz również:

13 sty 2020 15:30

Dlaczego instytucje finansowe wymagają skanów dokumentów?

10 sty 2020 13:00

Pensje w Europie. Kto najwięcej zarabia, kto płaci najwyższe podatki?

10 sty 2020 9:21

Jak zmieniały się notowania funta szterlinga? Praca w UK w obliczu brexitu

12 lis 2019 13:45

Historia funta szterlinga

28 paź 2019 11:55

Historia dolara amerykańskiego

24 paź 2019 12:15

Jak wysłać pieniądze za granicę?

Atrakcyjne kursy 28 walut

Rozpocznij chat